بودن ماده پى ببرى . اگر مادهء به وجود آورندهء درد مفاصل خلط بلغمى باد باشد نشانيهايش از اين قرارند : 1 - رنگ جاى به درد آمده تغيير نمىكند و يا توسى رنگ مىشود . 2 - حالت التهابى كم و هميشگى است . 3 - نشانيهاى مادهء خونى و خلط مرارى نيست . 4 - درد در پهناى جاى به درد آمده شدت مىيابد . 5 - بدن به شكل برآمده ديده مىشود اما نه برآمده از گوشت ، بلكه برآمدهء پيه‌آلودمانند است . ساير علامات سابقا ذكر شده را كه مىدانى ! اگر مادهء سبب درد مفاصل مادهء خلط سودائى باشد ، نشانيهايش از قرار زيرند : درد مخفى است ، كمتر كشيده مىشود ، معالجه كمتر مؤثر مىشود ، جاى درد سفت و خشك است ، در لمس كردن سست نيست ، رنگ جاى به درد آمده روشن نيست و ممكن است به رنگ زرد مايل به سياهى درآيد . مزاج بيمار ، حال طحال بيمار ، اشتهاى خوراك زياد از حدّ ، عادات و روش قبل از درد مفاصل و بقيهء نشانيهايى كه سابقا راجع به شناسائى سودائى ذكر شده‌اند ، راهنماى خلط سودائى سبب درد مفاصل هستند . اگر مادهء توليد كنندهء درد مفاصل مادهء خلط مرارى باشد ، علاماتش از اين قرار است : 1 - حرارت شديد همراه چيزى خارش مانند . 2 - بيمار از هرچه گرمىبخش است زيان بيند و دردش بيشتر مىشود . 3 - بيمار از هرچه سرد و سردى بخش و گيرنده است مىآسايد . اگر مادهء بوجود آورندهء درد مفاصل باد باشد ، نشانيهايش از قرار زير است : 1 - درد به شدت انتشار مىيابد ولى احساس سنگينى وجود ندارد . 2 - درد جابجا مىشود و نقل مكان مىكند . 3 - از غذاهايى كه بيمار بدان عادت كرده و بادزا هستند مىتوان سر نخ به دست آورد . اگر سبب درد مفاصل اخلاط مخلوط باهم باشند ، مثلا خلط گرم‌مزاج و خلط سردمزاج هر دو دست به دست هم داده و درد مفاصل را به وجود آورده باشند ، علامتش اين است : بيمار از معالجهء خلط گرم‌مزاج و خلط سردمزاج كمتر بهره بيند ، گاهى از داروى گرمىبخش مىآسايد و گاهى از داروى سردىبخش تسكين مىيابد . اين حالت مزدوج اكثرا وقتى رخ مىدهد كه بيمار طبيعتا مزاج گرم مرارى دارد و غذاهاى رطوبت‌زا و سردى بخش توليد كنندهء بلغم و خلط خام خورده و بر سير شكمى حركات سخت كرده است ؛ در نتيجه خلط بلغمى و خلط خام درهم آميخته‌اند ، خلط غليظتر و پرمايه‌تر به سوى مفاصل راهى شده و خلط كم‌مايهء خونى و مرارى ، خلط غليظ را تا سر منزل - كه داخل مفاصل است - بدرقه كرده است . علاج اين حالت اكثرا با چلانيدن وسيلهء دست بزرگ و پهن اما آهسته و به آرامى انجام‌پذير است ؛ زيرا با اين عمل خلط خام تحليل مىرود و رسا مىشود . همچنين بيماران از ماليدن